Elbert Besaris
DOOR Fatma Aydemir
20-10-2017

Ik ben opgegroeid in een dorpje in het zuiden van Duitsland, vijf minuten van de Franse grens. Toen ik op mijn achttiende mijn rijbewijs haalde, werd ik me pas echt bewust van de geografische ligging van mijn thuis. Keer op keer reed ik met vrienden naar het dichtstbijzijnde provinciestadje aan de andere kant van de grens waar zich een filiaal bevond van de Franse supermarktketen Super U. We kochten er koekjes en limonade die we in Duitsland niet hadden. Er was niets speciaals aan de producten die we zochten. Steeds kochten we iets anders, als het maar onbekend was. Want het gaf ons een bijzonder gevoel van vrijheid om in een half uurtje op en neer naar het buitenland te rijden en zelfs souvenirs mee te nemen.

Dat nu het festival in Den Haag, dat ik als observeerder mag bijwonen, ‘Crossing Borders’ heet, stemt me enigszins nostalgisch. Omdat het me aan de koekjes van de Super U doet denken. Maar ook omdat ik het gevoel heb dat het passeren van grenzen iets ouderwets heeft. Natuurlijk klopt dat niet. In tijden van Brexit en de onafhankelijkheidsstrijd van de Catalanen krijgen grenzen weer in toenemende mate betekenis. Mensen kiezen per referendum voor nieuwe grenzen, ze gaan ervoor de straat op, zetten hun vrijheid ervoor op het spel.

En dan heb je nog de grensmarkeringen die niet bepaald gewenst waren, en waarbij overschrijding ervan je het leven kan kosten. Ik herinner me hoe een heel goede vriend me vertelde hoe zijn moeder op weg van Aleppo naar Antiochië langs verschillende checkpoints moest die nieuwe grenzen markeerden in een oeroude regio. Bij bepaalde checkpoints moest ze zich sluieren, aan de Turkse kant van de grens legde ze de zwarte stof die haar lichaam had verborgen weer af. Hij liet me foto’s van haar zien, hoe ze gierde van de lach, alsof ze zich in haar kostuum stond te hijsen voor een belachelijk themafeestje.

Grenzen zijn ingewikkelde dingen. Ze laten zich niet zomaar categoriseren als goed of slecht. Pas twee zomers geleden zagen we honderdduizenden mensen op voettocht door Europa om de grens van een leefbare omgeving te bereiken. Er zijn talloze minderheden op de wereld, de Koerden in Turkije bijvoorbeeld, die al decennia lang vechten voor hun autonomie omdat ze onderdrukt worden en een grens hun bescherming zou kunnen bieden. Er zijn landen als Georgië, dat sinds 1989 onafhankelijk is maar desondanks grenzen kent die regelmatig zijn verschoven, met grof geweld.

Dat de combinatie van muziek en literatuur net als de internationale line-up op dit festival kan worden opgevat als grensoverschrijding, heeft in zekere zin iets volstrekt eigentijds. Want in tijden van aanwassende en verhardende grenzen, is het des te noodzakelijker om door kunst en collectiviteit de grenslijnen in ons denken en voelen in twijfel te trekken, ze af te tasten, en misschien er zelfs een stap overheen, aan de andere kant te wagen. Ze zijn er tenslotte om overschreden te worden.

Alle vertalingen van Elbert Besaris
20-10-17

Ik ben opgegroeid in een dorpje in het zuiden van Duitsland, vijf minuten van de Franse grens. Toen ik op mijn achttiende mijn rijbewijs haalde, werd ik me pas echt bewust van de geografische ligging van mijn thuis. Keer op keer reed ik met vrienden naar het dichtstbijzijnde provinciestadje aan de andere kant van de grens waar zich een filiaal bevond van de Franse supermarktketen Super U. We kochten er koekjes en limonade die we in Duitsland niet hadden. Er was niets speciaals aan de producten die we zochten. Steeds kochten we iets anders, als het maar onbekend was. Want het gaf ons een bijzonder gevoel van vrijheid om in een half uurtje op en neer naar het buitenland te rijden en zelfs souvenirs mee te nemen.

Dat nu het festival in Den Haag, dat ik als observeerder mag bijwonen, ‘Crossing Borders’ heet, stemt me enigszins nostalgisch. Omdat het me aan de koekjes van de Super U doet denken. Maar ook omdat ik het gevoel heb dat het passeren van grenzen iets ouderwets heeft. Natuurlijk klopt dat niet. In tijden van Brexit en de onafhankelijkheidsstrijd van de Catalanen krijgen grenzen weer in toenemende mate betekenis. Mensen kiezen per referendum voor nieuwe grenzen, ze gaan ervoor de straat op, zetten hun vrijheid ervoor op het spel.

En dan heb je nog de grensmarkeringen die niet bepaald gewenst waren, en waarbij overschrijding ervan je het leven kan kosten. Ik herinner me hoe een heel goede vriend me vertelde hoe zijn moeder op weg van Aleppo naar Antiochië langs verschillende checkpoints moest die nieuwe grenzen markeerden in een oeroude regio. Bij bepaalde checkpoints moest ze zich sluieren, aan de Turkse kant van de grens legde ze de zwarte stof die haar lichaam had verborgen weer af. Hij liet me foto’s van haar zien, hoe ze gierde van de lach, alsof ze zich in haar kostuum stond te hijsen voor een belachelijk themafeestje.

Grenzen zijn ingewikkelde dingen. Ze laten zich niet zomaar categoriseren als goed of slecht. Pas twee zomers geleden zagen we honderdduizenden mensen op voettocht door Europa om de grens van een leefbare omgeving te bereiken. Er zijn talloze minderheden op de wereld, de Koerden in Turkije bijvoorbeeld, die al decennia lang vechten voor hun autonomie omdat ze onderdrukt worden en een grens hun bescherming zou kunnen bieden. Er zijn landen als Georgië, dat sinds 1989 onafhankelijk is maar desondanks grenzen kent die regelmatig zijn verschoven, met grof geweld.

Dat de combinatie van muziek en literatuur net als de internationale line-up op dit festival kan worden opgevat als grensoverschrijding, heeft in zekere zin iets volstrekt eigentijds. Want in tijden van aanwassende en verhardende grenzen, is het des te noodzakelijker om door kunst en collectiviteit de grenslijnen in ons denken en voelen in twijfel te trekken, ze af te tasten, en misschien er zelfs een stap overheen, aan de andere kant te wagen. Ze zijn er tenslotte om overschreden te worden.